Kỹ năng thông tin trong nghiên cứu

18:36 Nặc danh 0 Comments

Cuộc cách mạng thông tin đã làm thay đổi sâu sắc mọi lĩnh vực đời sống xã hội và hình thành xã hội thông tin. Sự phát triển mạnh mẽ các nguồn tin, công nghệ viễn thông cho phép việc trao đổi thông tin trở nên thuận lợi và nhanh chóng, tạo điều kiện cho mọi tầng lớp xã hội truy cập thông tin rộng rãi. Cùng với sự phát triển vượt bậc của khoa học và công nghệ, hiện tượng “Bùng nổ thông tin” đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu cho nên người dùng tin có thể dễ dàng tìm thấy rất nhiều thông tin cho một vấn đề mà họ cần bằng nhiều cách, nhiều phương tiện khác nhau (cả truyền thống và hiện đại) nhưng cũng đồng thời gặp không ít khó khăn trong việc tiếp nhận và sử dụng thông tin hiệu quả cho công việc.

Trong khi đó, thị trường lao động hiện nay đòi hỏi những người năng động nhạy bén, biết tiếp cận, xử lý và sử dụng thông tin một cách hợp lý, hiệu quả. Con người sẽ gặp phải rất nhiều khó khăn nếu không có khả năng làm việc với thông tin.

Information Literacy – Kỹ năng thông tin (KNTT) là một khái niệm khá mới mẻ trong hoạt động thông tin – thư viện ở Việt Nam trong những năm gần đây. Theo Hiệp hội Thư viện Hoa Kỳ – ALA (1989), đó là khả năng nhận biết được nhu cầu thông tin của bản thân, cũng như khả năng định vị, đánh giá và sử dụng hiệu quả thông tin tìm được. Hiện nay, trong bối cảnh nền giáo dục đại học Việt Nam đang chuyển tiếp từ đào tạo theo niên chế sang học chế tín chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục, thì việc đào tạo và nâng cao năng lực KNTT cho sinh viên là điều không thể thiếu trong hoạt động đào tạo của các trường Đại học.

Đây chính là nền tảng giúp sinh viên phát triển năng lực bản thân trong tư duy độc lập và sáng tạo – một trong những yêu cầu thiết yếu trong lộ trình tín chỉ hóa chương trình đào tạo của giáo dục đại học Việt Nam.

Từ những nhận thức về tầm quan trọng của KNTT và yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục. Trong khuôn khổ chương trình hợp tác nghiên cứu giữa Thư viện Trường Đại học Hà Nội và nhóm nghiên cứu của Đại học Monash, Thư viện Trường Đại học Thăng Long đã tham dự Hội thảo về "Kỹ năng thông tin trong nghiên cứu"  được tổ chức tại trường Đại học Hà Nội ngày 29/4/2016, với các báo cáo tham luận của TS. Tom Denison (Đại học Monash); đại diện các thư viện trường đại học (Thư viện Đai học Hà Nội; Thư viện Tạ Quang Bửu - Đại học Bách khoa Hà Nội; Thư viện Đại học Y tế công cộng); đại diện các cơ sở đào tạo chuyên ngành thông tin thư viện (Đại học Văn hóa Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội).

                                  Tiến sĩ Tom Denison - Trường đại học Monash (Australia) chụp ảnh lưu niệm

Tại buổi hội thảo, các tham luận đưa ra nhằm chia sẻ những thuận lợi, khó khăn và những giải pháp khi triển khai đào tạo kỹ năng thông tin tại các thư viện trường đại học.

Hầu hết hoạt động đào tạo KNTT đều được thư viện các trường lồng ghép vào chương trình giảng dạy, đó cũng là xu hướng chung của các trường đại học trên thế giới hiện nay. Việc lồng ghép hoạt động đào tạo KNTT thúc đẩy hợp tác giữa giảng viên và cán bộ thư viện được xem như nhân tố then chốt cho sự thành công, vì họ là những người trực tiếp cung cấp dịch vụ đào tạo KNTT cho sinh viên (Hine et al., 2002b). Tăng cường hợp tác này giúp cán bộ thư viện hiểu sâu hơn về mục tiêu khóa học, công cụ đánh giá học tập và nhu cầu thông tin của sinh viên. Ngược lại, giảng viên nắm rõ hơn những nguồn thông tin sẵn có trong thư viện, nguồn nào phù hợp với chuyên ngành đào tạo, chiến lược tìm kiếm thông tin, các chuẩn đánh giá thông tin cho người học.

Mỗi trường đại học lại có những cách triển khai hoạt động đào tạo KNTT khác nhau. Điều này khiến cách thức lồng ghép KNTT cũng khác nhau ở mỗi cơ sở đào tạo. Khó khăn trong việc xác định chiến lược lồng ghép KNTT phù hợp phụ thuộc vào nguồn lực con người, quan điểm và sự ủng hộ cam kết của lãnh đạo và hợp tác của các bên liên quan.

Thư viện thay vì chỉ cung cấp tài liệu, sách vở nay sẽ tham gia cung cấp dịch vụ đào tạo cho người học. Đối với cán bộ thư viện, lồng ghép KNTT giúp thay đổi vai trò của họ từ người quản lý kho sách sang thành giảng viên đào tạo KNTT cho bạn đọc. Trong bối cảnh phương pháp học thụ động học thuộc lòng và phụ thuộc vào giảng viên của người học khá phổ biến, thì việc lồng ghép KNTT vào bài giảng được xem như chiến lược thúc đẩy phương pháp học tập dựa trên nguồn lực thông tin, lấy người học làm trung tâm, qua đó tối ưu hóa việc khai thác và sử dụng nguồn lực thông tin thư viện. Lồng ghép KNTT giúp nâng cao hiệu quả phối hợp giữa giảng viên và cán bộ thư viện góp phần cải thiện kết quả học tập đầu ra cho sinh viên đồng thời khẳng định chất lượng đào tạo của một trường Đại học.
Xem kỷ yếu toàn văn tại đây

Dưới đây là một số hình ảnh buổi hội thảo.